Söyleşi: Sevan Nişanyan - Lilit Muradyan. Türkiye-Ermenistan ilişkileri

Sevan Nisanyan

@NisanyanS • 63K abone

37 kesit • 187 görüntülenme • 8 Ay önce

ReOpen Media Lilit Muradyan 21 Nov 2025 00:21 Tr’de Ermeni düşmanlığı hiç bugünkü kadar şiddetli, aktif ve yaygın olmamıştı. 01:39 Organik bir gelişme olduğunu sanmıyorum. Hükümetten veya hükümet dışı güçlerden kaynaklanan bir düşmanlaştırma kampanyasına benziyor. 02:20 Türkiye’nin niyeti Ermenistan ile normalleşme midir, sorgulamak lazım. 02:30 İyimser bir yaklaşımla, Tr’nin umurunda değil. Öncelikleri içinde önemli bir yer tutmuyor. Kamuoyunda öyle bir mevzu yok. Aktif olarak savunan, tartışan kimse yok. 02:52 Erdoğan 23 yılın sonunda yorgun ve bezgin. Rejim herhangi bir alanda ciddi bir adım atacak iradeden ve enerjiden yoksun. 04:42 Tr bu işi zamana yayarak, uzatarak daha fazla avantaj elde edeceğini düşünüyor. 05:00 Ermenistan stratejik açıdan zor durumda olan bir ülke. 200 yıldan beri tek koruyucusu olan Rusya ile ilişkilerini bozmayı göze aldı, yerine koyabilecek bir şeyi yok. Tek dostu İran, onun da geleceğinin ne olacağı belli değil. 05:46 Ermenistan ister istemez tavizler vermek zorunda. Bir taviz, iki taviz, üç taviz derken sonunda Türkiye’nin neler talep edeceğini kestiremeyiz. 06:08 Ermenistan politikası konusunda bir tavır almak istemem. Sn. Paşinyan’ın eminim haklı gerekçeleri vardır. 06:48 Turan bir fantezidir. Her ulusun böyle hayalleri vardır. Turan fikri her zaman Rusya’ya karşı bir projedir. Ermenistan’ı çok fazla ilgilendiren bir konu değil. Özbekistan düşünsün. 07:40 Turan fikrinin bu aşamada tek gerçek, somut, objektif içeriği Bakü petrolü ve doğal gazıdır. Bu nedenle Azerbaycan birdenbire Türkiye’nin can dostu ve akrabası oldu. Yoksa Tr ve Azerbaycan tarih boyunca hep düşman olmuş. 08:55 İlişkilerin normalleşmesi önünde temel engel soykırım meselesi. 09:10 Türkiye’de soykırım inkarcılığı bugün on yıl öncesine oranla daha radikal. Neden? 09:27 Soykırımı dünya gündemine taşırken Ermeni tarafı iki temel hata yaptı. Birincisi, kamuoyuna yönelik propagandadan medet ummaktı. Bağırarak, gösteri yürüyüşleri, anma toplantıları yaparak sonuç alınacağı sanıldı. Fikir önderlerini ikna etmenin bir şeye yaramadığı görüldü. Hükümetleri etkilemiyor bu. 10:35 Muhatabınızın kamuoyu formatörleri değil hükümet, karar vericiler olması lazım. 10:45 İkinci hata, Batı dünyasından medet ummaktı. Yanlış bir stratejiydi çünkü tepki doğurdu. 11:15 Tr’nin yönetim kadrolarında aklı başında birçok insan var. Onlara sabırla ve samimiyetle üç noktayı açıklamak lazım. 11:50 Bir kere, Tr soykırım gerçeğiyle yüzleşmeden Ermenilerle veya Ermenistanla gerçek bir yakınlaşma mümkün değildir. 12:16 İkincisi, Türk tarafında birçoklarının kafası tazminat konusunda karışık. Oysa tazminat hayaldir. Tazminat ödenmeyecek. 12:45 Üçüncüsü, Soykırım gerçeğini, fakt’ı, kabul ettikten sonra tartışacak çok konu var. Haklı mıydı değil miydi, Tr açısından durum neydi, Ermenilerin kabahati neydi. Bunları tartıştığınızda olay bir siyah beyaz meselesi olmaktan çıkıyor. 14:01 Tr’nin inkar politikası cehalet ve ahlaksızlık üzerine kuruludur. Bunun Ermeni halkına bir hakaret olduğunu kavramaları lazım. Bunun anlatılması lazım. 14:36 Hiçbir zaman Ermenistan’da herhangi biri ne yapalım soykırım olmamış demeyecek. Dolayısıyla Tr bu ahlaksız politikada ısrar ettiği sürece gerçek bir diyalog mümkün olmayacak. 15:05 Bunu bir veri olarak ortaya koyduktan sonra konuşulacak ve uzlaşılacak pek çok konu var. Kendini Talat’ın yerine koy. Sen olsan ne yapardın? Mantığı neydi bu işin? Kendince haklı mıydı? Ama bir kere olgular üzerinde mutabakat sağlamak lazım. 16:13 Türkiye’nin inkar politikasını kimler formüle etti? Bunu incelemek lazım. Tür Dışişkerinde belli başlı birkaç isimdir bu politikayı 1970’lerde oluşturanlar. Ortak özellikleri hepsinin de Amerikan kurumlarına çok yakın insanlar olmalarıdır. 16:55 Paşinyan Ermenistan’daki Türk düşmanlığından KGB’yi sorumlu tuttu. Bence Türkiye’deki Ermeni düşmanlığını da CIA körükledi. Argümanlarını ve militanlarını üretti. 18:31 Soykırım meselesini 1965’te Rusya gündeme getirdi. Ama konunun asıl patlak vermesi 1975 sonrasıdır ve odak noktası Moskova değil Batı başkentleridir. Demek ki bir şekilde hem Rusya hem ABD bu işi hatırlamayı ve hatırlatmayı tercih ettiler. 26.07 Kurtla koyun arasında nasıl bir barış olabilir bilmiyorum. 26:22 Ermenistan’ın bir askeri güvencesi olması gerekir. Tr yarın Ermenistan’ın yarısını talep etse, hayır diyebilecek bir dayanak olması gerekir. Bu dayanak ancak ve yalnız Rusya’dır. Ermenistan Tr ve Azerbaycan’la ne kadar dost olursa olsun onların askeri güvencesine bel bağlayamaz. 27:33 Tarih boyunca, iki bin senedir Ermenistan ne zaman Batı’dan medet ummuşsa hayal kırıklığına uğramıştır. AB ve ABD Ermenistan’a para akıtabilirler, fakat ciddi bir kriz noktasında sırtlarını dönüp giderler. O yüzden Ermenistan Tr ve Azerbaycanla iyi bir ilişki kurmak istiyorsa, öncelikle yapması gereken şey Rusya ile ilişkilerini düzeltmektir. Rusya’nın askeri şemsiyesini kaybettiği anda Ermenistan biter.