9 Eylül İzmir'in İşgali ve Kurtuluşu

Sevan Nişanyan, İzmir’in işgali ve kurtuluşu meselesinin bakış açısına göre tamamen farklı algılandığını vurguluyor: Türkler için işgal 15 Mayıs 1919, Yunanlar için ise 9 Eylül 1922’dir. Çatışmanın Batılı devletlerce kışkırtıldığını belirten yazar, işgalin resmî gerekçesinin Türkiye’de ders kitaplarında yazılmadığını söylüyor. Bu gerekçe, Türklerin I. Dünya Savaşı sonunda Ege’deki Rum nüfusu yarı resmî çetelerle sindirip göçe zorlamasıdır. 1913-1914’te başlayan bu tehcir, savaşın son aylarında yeniden yoğunlaşmış, Paris Barış Konferansı mülteci akınını kontrol için İzmir ve Ayvalık’ın Yunan ordusunca işgaline karar vermiştir. 1920’den sonra Yunanistan’a Ankara’daki isyanı bastırma görevi verilmiş, ancak Batılı güçler verdikleri sözleri tutmayarak Yunanistan’ı yalnız bırakmışlardır. Sonuçta Yunanistan’ın kaybı, Makedonya’daki tüm Müslümanların (Türk, Arnavut, Bulgar) zorla boşaltılmasına; Ege, Kapadokya ve Trabzon Rumlarının ise bu boşaltılan köylere iskân edilmesine yol açmıştır. Nişanyan, böylece her kazancın bir bedeli olduğunu ve İzmir’in alınmasının Makedonya Türklerinin kaybıyla sonuçlandığını ifade ediyor.