Kars'ı Erzurum'dan ayıran kültürel farkın sebebi nedir?

Sevan Nişanyan, Kars ile Erzurum arasındaki belirgin kültürel farkın temel sebebinin Kars'ın kırk yıl süren Rus işgali (1878-1918) olduğunu açıklıyor. Bu dönemde Kars, Artvin ve bazı Laz yerleşimleri Rus yönetimi altında yaşarken, Erzurum hep sınırın bu tarafında kalmıştır. Rus idaresi altında geçen sürede farklı topluluklarla bir arada, aşağılanmadan yaşamanın etkileri; binalardan insanların ruhsal yapısına, aile içi ilişkilerden siyasi tercihlere kadar günümüze yansıyan bir kültürel ayrışma yaratmıştır. Örnek olarak Artvin'in Yusufeli ilçesi ile Artvin'in geri kalanı ya da Hopa-Arhavi ile Pazar-Ardeşen arasındaki farklar gösterilmiştir.