Kıvılcımlı'nın Sovyet Çizgisiyle Çelişkisi

Sevan Nişanyan, Hikmet Kıvılcımlı'nın entelektüel serüvenini ve düştüğü çelişkiyi anlatıyor. Nişanyan'a göre, Kıvılcımlı Osmanlı ve Türkiye'nin sosyal yapısını derinlemesine bilen, bu tarihi anlamak için Bizans, Roma ve klasik uygarlıklar zincirine kadar uzanan geniş bir perspektife sahip biridir. Ancak Kıvılcımlı, bu engin tarih bilgisini Marksist şablonlara uyarlamaya çalışmıştır. Asıl mesele, Kıvılcımlı'nın politik olarak kendini bağlı hissettiği veya bağlandığı Sovyet çizgisi ile kendi özgün araştırmalarının ortaya koyduğu gerçekler arasında yaşadığı çözümsüz çelişkidir. Nişanyan, bu durumu 'faydalı bir yanlış anlama' olarak niteliyor ve Kıvılcımlı'nın, dünyanın işlerini Sovyetler'e bırakıp kendi ülkesine odaklanma saikiyle hareket ettiğini belirtiyor.