İslam medeniyeti

Sevan Nişanyan, İslam medeniyetinin sanılandan farklı, rasyonel ve derin bir temele sahip olduğunu iki örnekle açıklıyor. İlk olarak, Edirne'deki Beyazıt Külliyesi ve Payas'taki Sokullu Külliyesi gibi Osmanlı eserlerinin, süslemeden uzak, matematiksel bir güç gösterisi sunan modern mimari anlayışını vurguluyor. Bu yapılar, bugünkü kullanımlarından arınmış çıplak halleriyle, Osmanlı sanatının şaşırtıcı derecede rasyonel iskeletini gözler önüne seriyor. İkinci olarak, ortaçağ İslam medrese kültüründeki 'metin içinde metin' geleneğine dikkat çekiyor. Bir metne yazılan dipnotların ve yorumların katmanlaşarak uçsuz bucaksız bir analiz labirentine dönüştüğü bu düşünce sistemi, daha sonra Batı üniversitelerine de ilham kaynağı olmuş ve Jorge Luis Borges'in 'El Mutasım'a Yaklaşmak' gibi hikayelerindeki fantastik akıl labirentlerinin estetik temelini oluşturmuştur.