Osmanlı Ordusunun Laikleşme Süreci

Sevan Nişanyan, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin laikleşme sürecini, Osmanlı modernleşmesinin doğuşu ve ordunun yaşadığı tarihsel hayal kırıklıkları üzerinden açıklıyor. Modernleşme hareketinin, Avrupa orduları karşısında alınan askeri yenilgiler sonucu 'onlar gibi olma' mantığıyla, özellikle topçuluk ve talim sistemleriyle başladığını belirtiyor. Asıl kırılma noktasının ise Birinci Dünya Savaşı’nda ilan edilen cihadın fiyaskoyla sonuçlanması olduğunu vurguluyor; Arapların ve diğer Müslüman toplulukların Osmanlı’nın çağrısına uymaması ve özellikle Mekke-Medine’deki isyan, orduda geleneksel İslam’ın bir 'ayak bağı' olduğu inancını pekiştiriyor. Nişanyan’a göre 1920’lere gelindiğinde ordu, bu dini bağlardan koparak modernleşmeye yöneldi ve Kurtuluş Savaşı'nın aslında bir gayrimüslimleri (Rum ve Ermenileri) 'ayıklama savaşı' olduğunu ileri sürerek, Türk devletinin temel çelişkisinin bu modern ordu ile etnik-dini temizlik görevi arasında sıkışmak olduğunu belirtiyor.