Atatürk'ün söylediği iddia edilen toprakları geri alma sözü

Sevan Nişanyan, Karadeniz bölgesindeki İttihat Terakki artığı Türk çeteleri ile Rumlar arasındaki çatışmaları değerlendiriyor. Her iki tarafın da katı anlatılara sahip olduğunu belirtiyor: Rumlara göre devlet destekli planlı bir katliam, Türklere göre ise Rum isyanına karşı meşru müdafaa söz konusudur. Nişanyan'a göre gerçek, kaos ortamında fırsatçılık yapan yerel güçlerin çıkar çatışmasıdır. Mustafa Kemal'in görevi bu asayişsizliği sonlandırmaktı, ancak Samsun'a vardığında durumun kontrolden çıktığını, Rumların şansı olmadığını ve askeri gücün çatışmaları bastırmaya yetmeyeceğini görmüş, bu yüzden duruma uyum sağlamak zorunda kalmıştır.