Nusayrilerin kökeni ve inanç yapısı

Sevan Nişanyan, Nusayrilerin Hatay’ın güneyinde (özellikle Antakya, Samandağ, Defne, Arsuz ve İskenderun köylerinde) yoğunlaşmış, Arapça konuşan ve kendini Arap sayan bir Alevi topluluğu olduğunu anlatıyor. Türkiye’nin diğer bölgelerindeki Alevilerden gelenek ve inanç bakımından belirgin biçimde ayrıldıklarını; dağlarda Rum kiliselerini andıran kubbeli, badanalı türbelerin ve ziyaret yerlerinin bolluğunun dikkat çektiğini belirtiyor. “Nusayri” adının, bir Arap âlimden geldiğini söyleyen resmi rivayete karşın aslında “küçük Hristiyan” anlamında küçültücü bir tabir olduğunu, bu topluluğun büyük ihtimalle Hıristiyanlıktan dönmüş ya da Hıristiyanlarla iç içe yaşayarak onların alışkanlıklarını ve önyargılarını benimsemiş olabileceğini aktarıyor. Ayrıca Nusayrileri sol eğilimli, dini yapıdan uzak, toplumsal yaşamı ve kadın-erkek ilişkileri bakımından son derece medeni ve çağdaş bir grup olarak tanımlıyor. Suriye’nin sahil kesiminde Lazkiye’den Antakya’ya kadar uzanan bölgenin hem Nusayri Alevilerinin hem de Ortodoks Hıristiyan Arapların geleneksel yaşam alanı olduğunu, 1938 sonrası Türkiye tarafında Hıristiyan varlığının çok azaldığını, buna karşılık Alevi nüfusun yoğunluğunun korunduğunu ekliyor.