Bilimin Devlet Finansmanına Geçişi ve Memurlaşması

Sevan Nişanyan, 19. yüzyılda bilimle uğraşanların devletten destek görmediğini, kişisel merak ve özel çabalarla iş yaptıklarını anlatıyor. Bu insanlar, dini açıklamaların yerine geçecek yeni bir tür ruhban sınıfı oluşturma çabasındaydı; gezegen hareketleri, hastalıklar, depremler gibi pek çok olguyu tanrısal irade olmadan açıklamaya cüret ediyor, bunun psikolojik ve toplumsal tatminiyle yaşıyorlardı. Bugün ise bu anlayış kalmamıştır. Dönüm noktası 1945’te devletlerin büyük yatırımlarla bilimi finanse etmeye başlamasıdır. Günümüz bilim insanları, kendi tercihleri dışında üst makamlarca belirlenen alanlarda 9–5 mesai yapan maaşlı devlet memurlarına dönüşmüştür. Bu nedenle artık bilim derken 19. yüzyıldakinden farklı bir şeyden söz ediyoruz ve bu fark giderek anlaşılmaktadır.