Ermeni harfli ilk Türkçe roman: Akabi Hikâyesi

Sevan Nişanyan, Vartan Paşa'nın 1850'lerde Ermeni harfleriyle yazdığı 'Akabi Hikâyesi' adlı Türkçe romanın, edebiyat tarihinde neden görmezden gelindiğini ve aslında ilk roman olduğunu açıklıyor. Şemsettin Sami'nin 'Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat'ından 20 yıl önce yazılan bu eser, Osmanlı elitinin ağdalı dil geleneği yüzünden fark edilmedi. Ermenilerin modernleşmeyi ve sade dil kullanımını Osmanlı Türklerinden daha erken benimsemesi, roman gibi geniş kitlelere hitap eden türlerin ilk örneklerini onların vermesini sağladı. İlk Batı dillerinden çeviriler de Ermeni harfli Türkçeyle yapıldı. Nişanyan, bu tarihsel alternatifleri anlamanın önemine vurgu yapıyor.