Soykırımın Aşamaları ve İttihatçı Kararları

Videoda Sevan Nişanyan, 1915 olaylarını üç aşamalı bir süreç olarak değerlendiriyor. İlk aşamayı, 24 Nisan’da darbe endişesiyle İstanbul ve Anadolu’daki etkili Ermeni liderlerin tutuklanması ve bir kadro tasfiyesi olarak yorumluyor. İkinci aşamanın, doğu illerinden başlayarak uygulanan tehcir kararı olduğunu; ancak bürokratik yetersizlik, savaş koşulları ve diplomatik nabız yoklama isteği nedeniyle insanların Konya gibi geçici kamplarda bekletildiğini, güvenlik zafiyeti yüzünden çok sayıda kişinin yollarda hayatını kaybettiğini belirtiyor. Üçüncü aşamanın ise Temmuz-Ağustos 1915’ten sonra Batı ve Orta Anadolu’da (Ankara, Yozgat, Bolu vb.) doğrudan imha politikasına dönüştüğünü; bunun temel nedeninin savaşın kaybedilmesi durumunda Ermenilerin tazminat ve mallarını geri talep edeceği endişesi olduğunu savunuyor. Talat Paşa ve İttihatçı kadronun içinde bulunduğu ikilemleri sorgularken, izleyiciye ‘kendinizi onun yerine koysanız ne yapardınız?’ sorusunu yöneltiyor. Nişanyan ayrıca bu uygulamaların Doğu Anadolu’yla sınırlı kalmadığını, Cumhuriyet döneminde de 1980’lere kadar sürdüğünü ve Turgut Özal’ın bu politikayı durdurduğunu ifade ediyor.