Ayvalık tarihi

Sevan Nişanyan, Ayvalık'ın sıra dışı tarihine değinerek, 1780'lerde III. Selim'in fermanıyla bir Rum yerleşimi olarak kurulduğunu ve özel ayrıcalıklarla bir tür deney bölgesi olarak kullanıldığını anlatıyor. Burada ilk modern yükseköğretim kurumu olan Ayvalık Akademisi'nin kurulduğunu, Batı aydınlanmasının fikirlerini (Avrupa düşünürleri, İngiliz edebiyatı vb.) Yunancaya çevirerek bu coğrafyaya taşıdığını ve modern Yunancanın dil devriminde kritik bir rol oynadığını belirtiyor. 19. yüzyıl boyunca özel statüsünü korusa da Yunan ayaklanması sonrası ayrıcalıklarının kaldırıldığını ve sürekli kavgalar nedeniyle sürdürülemez hale geldiğini ifade ediyor. Kasabanın adının Yunanca kaynaklarda 'Kidonya' (Ayvalık) olarak geçtiğini ve bölgedeki eski piskoposluk makamıyla olası bağlantısına dair belirsizliklere işaret ediyor.