Strateji sözcüğünün geçmişi

Sevan Nişanyan, sözlük çalışmalarıyla sohbetleri zihninde ayrı tuttuğunu belirterek söze başlıyor. 'Strateji' kelimesi üzerine yapılan bir soruyla konuyu açıyor. Osmanlıcada 'sevkülceyş' karşılığının kullanıldığını, en erken örneğin 1889'da Alman General Von der Goltz Paşa'nın İstanbul haritasında geçtiğini aktarıyor. Kelimenin, Osmanlı Erkân-ı Harbiyesi'nin Almanlar tarafından modernleştirildiği dönemde Türkçeye girdiğini düşünüyor. 'Strateji'nin kökenine inildiğinde, İngilizcede ilk kez 1810'da, Napolyon Savaşları sırasında askeri düşüncenin evrildiği bir dönemde ortaya çıktığını; Fransızcada ise ancak 1860'lardan sonra tespit edildiğini söylüyor. Antik Yunancada 'strategos' komutan, 'strateji' komutanlık makamı iken modern anlamını büyük orduların sevkiyle kazanmış. Osmanlıda bu yeni kavramlar için 'sevkülceyş' (ordu sevki) ve 'tabiye' (mevzilenme, taktik) kelimeleri türetilmiş, 1960'lara kadar kullanılmış, sonra yerlerini strateji ve taktiğe bırakmış.