19. yüzyılda Türk ve Ermeni nüfusu

Sevan Nişanyan, 1915'te Kayseri'de 45 bin Ermeni ve 15 bin Türk varken 1894'te Türklerin neden Ermenilerin üç katına çıktığı sorusunu yanıtlıyor. 19. yüzyıl nüfus sayımlarının güvenilmez olduğunu, çünkü etnik grupların kendi nüfuslarını abarttığı millî bir kavga yaşandığını belirtiyor. Ayrıca insanlar papaz sayımında Ermeni, devlet sayımında Türk göründüğü için gerçek sayılar belirsizleşmiştir. Asıl büyük etken ise 1878 sonrası yaşanan devasa göçlerdir: Rumeli, Kafkasya, Kars ve Erzurum'dan milyonlarca Müslüman Anadolu'ya göç etmiş, bine yakın yeni köy ve kasaba kurulmuştur. Bu demografik harmanlanma, 20. yüzyıl başındaki büyük felaketlerin zeminini hazırlamıştır.