Modernleşmenin Kronolojisi ve Artı Değer Sömürüsü

Sevan Nişanyan bu konuşmada, modernleşme süreçlerinin başarı veya başarısızlığını kronolojik başlangıçtan ziyade devletlerin artı değer sömürüsü dengesiyle açıklıyor. Osmanlı'nın çöküşünü, aşırı artı değer sömürüsüne bağlıyor; kısa vadede görkemli projeler üretilse de, toplumun sırtından alınan aşırı yükün uzun vadede sistemi yürütülemez kıldığını belirtiyor. Rusya ve Sovyetler Birliği örneklerini de ele alarak, Rusya'nın modernleşmeye geç başlamasına rağmen bazı başarılar (örneğin etnik meselelerin yönetimi ve Ruslaştırma) elde ettiğini, ancak Sovyetler'in son dönemde benzer bir artı değer sömürüsü krizine girerek başarısız olduğunu ifade ediyor. Ana fikri, bir toplumu ayakta tutacak idealin, ne çok az ne de çok fazla; ancak sürdürülebilir düzeyde bir artı değer toplamak olduğudur.