Rusya Türklerinde Ceditcilik hareketi

Ceditçilik hareketi, 19. yüzyıl sonlarında Rusya Müslümanları, özellikle Tatarlar ve Başkurtlar öncülüğünde, Azeriler ve Orta Asyalıların da katıldığı bir yenilikçilik hareketidir. Ana fikir önderi Kırım Tatarı İsmail Gaspıralı'dır. Batı'daki hızlı gelişmeler karşısında, Rus İmparatorluğu içindeki Müslüman Türklerin çağdaş dünyaya ayak uydurabilmesi amacıyla eğitim reformu, gazete ve dergi yayıncılığı gibi faaliyetler yürütmüşlerdir. Hareket, 1905 Rus İhtilali'ne Türklerin kitlesel katılımıyla sonuçlanmış, devrimin başarısızlığı sonrası baskıdan kaçan önderler Avrupa, Türkiye ve İran'a gitmiştir. Bu aydınlar, 1907 İran Devrimi'nin doğrudan fitilini ateşlemiş, 1908 sonrası Türkiye'nin fikrî gelişiminde ise Ahmet Ağaoğlu gibi isimlerle önemli rol oynamışlardır.