Cemal Paşa'nın Süveyş Hezimetinin Arap Algısına Etkisi ve Osmanlı'nın Çöküşü

Sevan Nişanyan, Cemal Paşa'nın Süveyş Kanalı'nı geçip Mısır'ı işgal etme projesinin üç kez denendiğini ve hepsinde ağır yenilgiyle sonuçlandığını anlatıyor. Bu hezimetin, Cemal Paşa'nın liderlik hırsını zedelediğini ve ardından Suriye, Filistin ve Arap topraklarında büyük bir terör rejimi kurmasına yol açtığını belirtiyor. Paşa, pek çok Arap aydınını ve milliyetçiyi idam ettirmiş, bu zulüm Arap ülkelerinde Türk egemenliğine dair en çok hatırlanan unsur olmuştur. Nişanyan'a göre olaylar farklı gelişebilirdi ancak asıl mesele Osmanlı'nın 1699'dan beri süregelen zayıflığı ve çöküşüdür. Devletin güçsüzlüğünü gören yerel elitler (Boşnaklar, Sırplar, Arnavutlar, Ermeniler, Araplar) ayrılıkçılığa yönelmiş; Cumhuriyet dönemi tarih söyleminin 'ihanet' dediği şeyin özü budur. Zayıf bir egemene karşı yapılacak en mantıklı şey ihanettir.