Osmanlıda azınlıkların Türkçe bilme durumu

Sevan Nişanyan, Osmanlı coğrafyasındaki azınlıkların Türkçe bilme durumunu toplumsal cinsiyet ve hareketlilik temelinde değerlendiriyor. Anadolu ve Balkanlar'da erkeklerin askerlik, ticaret ya da devlet işleri dolayısıyla Türkçeyi yaygın biçimde bildiğini, buna karşılık kadınların kamu dili olan Türkçeyi genellikle öğrenmediğini belirtiyor. Sırpçaya giren binden fazla Türkçe kelimeyi çift dilliliğin kanıtı olarak sunuyor. Ermenilerin çoğunun ana dilinin zaten Türkçe olduğunu, Kürt coğrafyasındaki eski yer adlarının en az yarısının Türkçe kökenli olduğunu ve özellikle Fırat'ın batısında olmak üzere geniş bir bölgede ortak anlaşma dilinin (lingua franca) Türkçe olduğunu vurguluyor. Bu yapı içinde kadınların aile kültürünü koruyan, erkeklerin ise dış dünyada Türkçe ile var olan taraf olduğunu ifade ediyor.