Arşiv Belgeleri ve Ermeni Kayıplarına Dair Rakam Tartışması

Tartışmada, 1915 olaylarına dair farklı görüşler çarpıcı bir şekilde karşı karşıya geliyor. Bir taraf, ölen Ermeni sayısının 600.000 olduğu yönündeki tahmini 'güvenli bir tahmin' olarak nitelendirirken, diğer taraf bu rakamın 450.000 ile 800.000 arasında değişen sayıların ortalaması alınarak oluşturulduğunu ve bunun bir çarpıtma olduğunu öne sürüyor. Ayrıca 1909 Adana Olayları'na atıfta bulunularak, dönemin İttihat ve Terakki yöneticilerinin sayılı aydınlar ve aklı başında insanlar olduğu, bu insanların nasıl olup da 1915'te 'gözü dönmüş bir çılgınlık' noktasına geldiğinin tarihçiler, romancılar ve psikologlar tarafından anlaşılması ve yüzleşilmesi gereken bir konu olduğu vurgulanıyor. Türk toplumunda Ermeni düşmanlığından ziyade, devlet politikası olarak Ermenileri 'yok sayma, aşağılama ve varlıklarını hiç mesabesinde gösterme' politikasının hâkim olduğu belirtiliyor. Tartışma sırasında Kozan Ermeni Patrikliği örneği üzerinden, bazı temel tarihi bilgilerin dahi bilinmediğine dikkat çekiliyor. Son olarak, 1914-1915 arasında Ermeni komitelerinin katlettiği öne sürülen 122.000 Müslümana rağmen Osmanlı Devleti'nin tehcir kararını hemen almadığı, isyancıları mahkemeye çıkardığı ve birçoğunun Batılı devletlerin aracılığıyla serbest bırakıldığı mahkeme kayıtlarıyla birlikte ifade ediliyor.