Şarabı kimler icat etti

Sevan Nişanyan, şarabın kökenlerine dair arkeolojik bulguları ve etnik yorumları ele alıyor. Konuşmasında, Zagros Dağları'ndaki Hacı Firuz Tepe ve Tepe Hasanlı gibi Cilalı Taş Devri köylerinde bulunan şarap kalıntılarından bahsediyor. Bu bölgenin İran Azerbaycanı'nda, Urmiye Gölü civarında olduğunu ve yer adlarının Türkçe olmasının, Türklerin bölgeye 1071 sonrası geldiği teziyle çelişmediğini vurguluyor. En eski şarap örneğinin Ermenistan'ın Areni bölgesinde M.Ö. 4000 yıllarına ait küplerde keşfedildiğini; ancak o dönemde Ermeni milletinin henüz var olmadığını belirtiyor. Gürcistan'ın da M.Ö. 5000'lere uzanan iddialarına değiniyor ve bu üç bölgenin (Ermenistan, Gürcistan, İran Azerbaycanı) aslında birbirine bitişik coğrafi bir alan olduğunu, üzüm tarımı ve şarap üretiminin burada M.Ö. 4000-5000 civarında başladığını ifade ediyor. Çömleğin icadının da aynı döneme denk gelmesinin, şarap kanıtlarının günümüze ulaşmasını sağladığını ekliyor. Son olarak, M.Ö. 5. binyılın etnik yapısının yazı öncesinde bilinemeyeceğini; Ermenilerin, Türklerin ve İranlıların bu coğrafyada çok daha sonra ortaya çıktığını, şarapçılığı başlatanların ise bilinmeyen daha eski topluluklar olduğunu söylüyor.