Lider Kültü ve Osmanlı'da Padişaha Kulluk

Sevan Nişanyan, farklı yönetim biçimlerindeki lider kültünü karşılaştırıyor. Devletin tüzel kişiliğine, bayrağına ya da Yüce Önder gibi simgelere yöneltilen abartılı kulluk ifadelerinin; diktatörlüklerde devlet başkanına, monarşilerde krala gösterilenle aynı işlevi gördüğünü, aynı yüceltme teknikleriyle (şiirler, marşlar, heykeller) itaatin sağlandığını belirtiyor. Osmanlı'da padişaha kulluğun toplum genelinde zayıf olduğunu, yalnızca makam hırsı taşıyan seçkinlerin peygamberleştirircesine methiyeler düzdüğünü; halkın ise padişahın kim olduğunu pek umursamadığını söylüyor. Buna karşın, Stalin dönemi Ermenistan'ındaki gökdelen yüksekliğindeki tanrısal heykel örneği üzerinden totaliter sistemlerde lider kültünün çok daha aşırı boyutlara ulaştığını vurguluyor.