Dünya Savaşlarının Paylaşım Boyutu

Sevan Nişanyan, savaşların "paylaşım savaşı" olarak nitelendirilmesini, her savaşın özünde bir paylaşım mücadelesi olduğu gerekçesiyle çok geniş bir tanım olarak değerlendiriyor. Özellikle Birinci Dünya Savaşı'nın çıkış nedenini jeopolitik gerçekliklerle açıklıyor: 19. yüzyılın sonunda İngiltere, denizlere ve kolonilere hâkim olarak dünyanın rantını toplayan muazzam bir zenginlik içindeyken, Fransa da Afrika'daki sömürgeleriyle pastadan pay alıyordu. 1871'de geç birliğini tamamlayan Almanya ise bu paylaşıma dahil olamamıştı. Almanya'nın önünde iki seçenek vardı: Osmanlı coğrafyasını ele geçirmek ya da Rusya'ya doğru yayılmak. İngiltere ve Fransa'nın Osmanlı üzerindeki nüfuzu nedeniyle ilk seçenek gerçekçi değildi. Bu yüzden Almanya, Fransa'yı hızlıca saf dışı bırakıp tüm gücüyle Rusya'ya yönelmeyi planlasa da (Schlieffen Planı), Fransa cephesinde tıkanıp yenildi. İkinci Dünya Savaşı'nı ise Nişanyan, Almanya için tıpkı Türkiye'nin Kurtuluş Savaşı gibi büyük ölçekli bir "kurtuluş savaşı" ve rövanş girişimi olarak tanımlıyor. Birinci savaşta yapamadığını yapıp önce Fransa'yı başarıyla devre dışı bırakan Almanya, Rusya'ya saldırsa da yine başarısız oldu. Son olarak bu tarihsel bağlamı günümüze bağlayan Nişanyan, 1989 sonrası Doğu Avrupa'yı ekonomik olarak kolonileştiren Almanya'nın bu modelin tükenmesi üzerine önce Ukrayna'yı, şimdiyse Rusya'yı hedefleyerek yeni bir nüfuz alanı yaratmayı umduğunu ileri sürüyor.