Aktarım Disiplini ve Bilimin Kurumsal Çerçevesi

Sevan Nişanyan, 2017'de paylaştığı bir makalede, bilimin “gözlem ve deneye dayanan öğrenme metodu” şeklindeki yaygın tanımını eleştiriyor. Turşuculuk, marangozluk, uyuşturucu satıcılığı gibi birçok zanaatın da gözlem ve deneyimle öğrenildiğini, dolayısıyla bu tanımın bilimi diğer pratik öğrenme süreçlerinden ayırmaya yetmediğini belirtiyor. Hiçbir öğrenme metodunun yalnızca gözlem ve deneye dayanamayacağını, bilgi aktarımının da zorunlu olduğunu vurguluyor. Darwin’in seyahat notlarını kitaptan okuyanlar gibi, güvenilir aktarım zincirlerine inanmak gerektiğini, bu nedenle güvenilirlik kriterlerinin bilimsel disiplinin önemli bir parçası haline geldiğini söylüyor. Asıl can alıcı sorunun, tarihçilik, paleografi, teoloji veya hadis ilmi gibi büyük ölçüde aktarıma dayalı disiplinlerin bilim sayılıp sayılmayacağı ve sınırın nerede çizileceği olduğunu ifade ediyor. Özellikle hadis ilminde, peygamberi gören binlerce şahsın ve onları aktaran zincirlerin güvenilirliğini incelemenin son derece gelişkin bir disiplin gerektirdiğine dikkat çekiyor.