Roma'yı imparator kalitesi mi batırdı?

Sevan Nişanyan, Roma İmparatorluğu'nun kaderinin birkaç iyi imparatorla değişebileceği fikrine şüpheyle yaklaşıyor. Hadrianus, Trajan, Marcus Aurelius ve Antoninus gibi 150 yıllık kaliteli bir yönetim dönemi olsa da asıl çöküş nedenlerinin daha yapısal olduğunu belirtiyor. Edward Gibbon'un 'devr-i saadetten gerileyiş' anlatısına atıfla, Roma'nın batışına dair 400'den fazla hipotez bulunduğunu aktarıyor. En güçlü iki neden olarak: Hristiyanlığın iç toplumsal düzeni altüst etmesi ve Roma'nın ekonomik başarısının çevre ulusları zenginleştirip 'biz neden eksik kalalım' dedirtmesiyle baş edememesi gösteriliyor. Nişanyan, benzer bir durumu günümüz Batı dünyasında da görüyor: Batı'nın yüzyıllardır yaydığı zenginlik ve fikirler, artık Dubai gibi 'daha büyük gökdeleni diken' aktörler çıkardı; eski kibirli egemenlik sürdürülemez, bu eşyanın tabiatına aykırı.