Osmanlı'da Modernleşmenin Önündeki Çelişkiler

Sevan Nişanyan, Rusya'nın doğal kaynaklardan elde ettiği büyük zenginlik sayesinde kapsamlı reformlar yapabildiğini, ancak Osmanlı'nın aşırı askeri devlet yapısı ve rehavete kapılmış yönetim anlayışı yüzünden bunu başaramadığını anlatıyor. Osmanlı'da bir miktar merkezîleşme ve artı değer aktarımı olsa da asıl yararlananlar gayrimüslimler ve onların hemen altındaki üst tabaka oldu. Modernleşmenin önündeki temel engelin, devletin yönetici sınıfı içindeki -Müslüman askerî/ idari kadrolarla gayrimüslim ve Türk olmayan elitler arasındaki- çözülmesi imkânsız çelişkiler olduğunu vurguluyor. O dönemde Ermeniler, Rumlar denilen grupların aslında Osmanlı elitinin ayrılmaz bir parçası olduğunu, ancak aynı dava için uğraşırken düşman haline geldikleri için birbirlerini yok etmek zorunda kaldıklarını belirtiyor.