Horzumlu cemaatinin kökenleri ve Celaleddin Harzemşah

Sevan Nişanyan, Horzumlu cemaatinin kökenlerini Celaleddin Harzemşah’ın maceraları üzerinden aktarıyor. Harezm bölgesindeki devletin Moğollar tarafından yıkılmasının ardından Celaleddin, önce Afganistan’da bir direniş üssü kurmaya çalışmış, Hindistan’da yenilmiş, sonra İran’a yönelerek Tebriz’de yağmacı bir “terör imparatorluğu” inşa etmiştir. Gürcü Krallığı’nı ağır bir bozguna uğratmış, Anadolu Selçuklularıyla çatışma arefesinde Ahlat’ı yerle bir etmiştir. Bu sırada bir Kürt soylusu (muhtemelen Silvanlı) bireysel bir suikastla Celaleddin’i öldürünce, ordusu Anadolu’da dağılmıştır. Dağılan topluluklar, küçük gruplar hâlinde göçebe Horzumlu (Harezmli) cemaatine dönüşmüş; en yoğun olarak Manisa-Denizli sınır bölgesindeki köylerde olmak üzere Anadolu’nun çeşitli yerlerine yerleşmiştir. Cemaatin Oğuz mu Kıpçak mı olduğu sorusuna ise net bir yanıt vermek yerine, çapul ve yağma amacıyla her unsurdan insanın toplandığını, bu ayrımın pek de anlamlı olmadığını vurgulamıştır.