Abdülhamid ve Atatürk Dönemlerinde Aydın Muhalefeti

Sevan Nişanyan, Abdülhamit ve Atatürk dönemlerini aydın muhalefeti bağlamında karşılaştırıyor. Abdülhamit döneminde genç, eğitimli elit kesim rejime karşı isyan halindeydi çünkü sistem onları dışlıyor, yaşlı ve yeteneksiz kadroları kayırıyordu. Bu nedenle bir kuşak kayboldu, aydınlar yurtdışına kaçmak zorunda kaldı. Buna karşılık Atatürk dönemi, büyük bir travma sonrası genç kuşağı mobilize edip yönetime dahil ederek onlara çıkış yolu sağladı. Her iki rejim de baskıcı ve batıcı bir ideolojiye sahip olsa da, Abdülhamit istikrarı korumak için değişime direnirken, Atatürk radikal bir modernleşme projesine girişti. Bu fark, Atatürk döneminde aydın muhalefetinin büyük ölçüde tatmin edilmesinin temel nedenidir.