1963-64 İstanbul Rum Sürgünü, 6-7 Eylül Pogromu ve Lozan Antlaşması Çerçevesi

Sevan Nişanyan, İstanbul Rumlarının 1963-64'teki sürgününün nedeninin Kıbrıs olayları olmadığını savunuyor. 6-7 Eylül 1955 pogromunun ve 1963'teki sürgünün asıl sebebinin Lozan Antlaşması'nda yattığını anlatıyor. Lozan'da, İmroz (Gökçeada) ve Bozcaada ile İstanbul Rumları mübadeleden istisna tutulmuş, buna karşılık Batı Trakya'daki Türklerin varlığı güvence altına alınmış bir denge kurulmuştu. Nişanyan, 1963'teki sürgünü çocukluğundan çok canlı bir şekilde hatırlıyor; Şişli'deki apartmanlarında yaşanan feryatları, ailelerin bölünüşünü aktarıyor. Türkiye'nin, Makedonya'daki Türkleri süren Yunanistan'a karşılık, Batı Trakya'daki dengeyi bozmamak adına neden kendi Rumlarını tasfiye ettiğini sorguluyor. Son olarak, bunun Kıbrıs olaylarına verilmiş duygusal ve aptalca bir tepki mi, yoksa NATO'da müttefik iki ülkenin birbirine rağmen aldığı bir karar mı olduğu sorusunu ortaya atıyor.