Dersim İsyanında İnönü'nün Ilımlı Tutumu ve Atatürk'le Yolların Ayrılması

Sevan Nişanyan, Dersim’deki olayları anlatıyor: Devletin baskı ve zulmüne karşı aşiretlerin direnişini “isyan” olarak niteleyen hükümet, köyleri yakıp yıktı. 1937’de İsmet İnönü’nün Meclis’te yaptığı, isyanın tamamen bastırıldığını ve artık asayiş sorunu kalmadığını söyleyen konuşması Atatürk’ü çok kızdırdı; Atatürk Meclis’i terk etti. Ardından Genelkurmay Başkanı’na danışarak, Celal Bayar ile görüşüp onu başbakan yapmaya karar verdi. Gece treninde İnönü’ye sağlık gerekçesiyle izin almasını tavsiye etti, İnönü istifa etti ve yerine Bayar atandı. Bundan sonra Dersim Harekâtı’nın ikinci, asıl kanlı dönemi başladı; on binlerce insan öldürüldü, aileler parçalandı, kızlar ailelerinden alınıp başkalarına verildi. Nişanyan, bunu “Ermeni soykırımının küçük çaplı bir tekrarı” olarak niteliyor ve harekâtın bizzat Atatürk’ün komutasında, Celal Bayar hükümeti tarafından yürütüldüğünü söylüyor.