İlk Gece Hakkı ve Abdülhamit'in Kürt Politikası

Sevan Nişanyan, Taner Akçam'ın işaret ettiği bir konuyu değerlendiriyor: İlk gece hakkı meselesi, yani gelinlerin gerdek gecesinde ağa tarafından misafir edilmesi geleneğinin özellikle Kürt ve Ermeni coğrafyasında 19. yüzyılda korkunç boyutlara ulaştığına dikkat çekiyor. Bu durumun, 1895 olaylarına kadar Ermenilerin Osmanlı Devleti'ni Kürt feodalitesine karşı koruyucu olarak görmesine yol açtığını belirtiyor. Ancak Abdülhamit döneminde devletin bu koruyucu rolü bırakıp Kürt aşiretlerini destekleme politikası seçmesiyle Ermenilerin isyan ve bağımsızlık düşüncesine yöneldiğini anlatıyor. Abdülhamit'in bu tercihinin, ileride isyan edecek Ermeniler yerine Müslüman Kürtleri tercih etme stratejisine dayandığını, oysa Osmanlı'nın genel prensibinin itaat eden ve vergi veren her unsura eşit mesafede durmak olduğunu vurguluyor. Nişanyan, 19. yüzyılın sonunda Ermenilerin Kürtlerden daha fazla rahatsızlık yarattığını, Osmanlı'nın onları daha uysal ve şekillendirilebilir bulduğunu da sözlerine ekliyor.