1961 Anayasasının özgürlükleri fazla mıydı

Sevan Nişanyan, 1961 Anayasası'nın "topluma bol geldiği" yönündeki yaygın kanının aksine, asıl belirleyici özelliğinin antidemokratik karakteri olduğunu vurguluyor. Anayasaya göre, 27 Mayıs darbesi sonrası Kemalist rejimin sürmesini sağlamak için seçilmiş iktidarı kısıtlayan üç temel mekanizma getirildi: 1. **Nispi temsil sistemi:** Mecliste mutlak çoğunluk kazanmayı neredeyse imkânsız hale getirerek ülkeyi koalisyonlara mahkûm etti. Böylece halk oyu yerine kapalı kapılar ardındaki pazarlıklar belirleyici oldu. 2. **Millî Güvenlik Kurulu (MGK):** Hükümet üstü bir yapı olarak, başta askerî konular, dış politika ve iç güvenlik olmak üzere asıl yönetimi elinde tuttu; son söz askerlerdeydi. 3. **Yüksek mahkemeler (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay):** Seçilmiş hükümetin elini kolunu bağlayan kurumlar oluşturuldu. Nişanyan, Anayasa'nın Batı'dan tercüme edilen özgürlükçü maddelerini ise arkasında yaptırım gücü olmayan, "sabun köpüğü" olarak niteliyor. Ona göre bu özgürlükler, siyasi güç ve sopa eksikliği nedeniyle 1970'lerden itibaren hızla kırpıldı; Anayasa'nın gerçek omurgasını ve kalıcı sonuçlarını bu üç antidemokratik madde oluşturdu.