İstanbul Karay Cemaatinin Tarihi

Sevan Nişanyan, 1988 yılında bir Amerikalı arkadaşıyla İstanbul hakkında bir rehber kitap yazarken şehrin tarihine dair bilgisinin derinleştiğini, bu süreçte Karay cemaatiyle ilgili araştırma fırsatı bulduğunu anlatıyor. Hasköy'deki Karay mezarlığına gidip mezar taşlarını incelediğini, Yahudi dostlarına sorduğunda cemaat hakkında neredeyse hiçbir şey bilmediklerini ve artık mevcut olmadıklarını öğrendiğini belirtiyor. Karayları, sadece Tevrat'ı esas alan, diğer Yahudi dini otoritelerini kabul etmeyen bir mezhep olarak tanımlıyor ve bunu Yahudilik içindeki bir tür Alevilik benzerine benzetiyor. Kırım kökenli olduklarını, uzun zamandır Kıpçak Türkçesine yakın ayrı bir Türk lehçesi konuştuklarını; 18. ve 19. yüzyıllarda Rus yönetiminden kaçarak İstanbul'a göç ettiklerini ve mezarlarında Kiril alfabesiyle Türkçe yazılar kullandıklarını ekliyor. 20. yüzyıl başlarına kadar İstanbul'da bir cemaat olarak yaşadıklarını, ancak zamanla standart Yahudiliğe asimile olduklarını, evliliklerle karıştıklarını ya da yurt dışına göç ederek dağıldıklarını ve günümüzde cemaat olarak varlıklarının kalmadığını ifade ediyor.