Tanzimat'ın Kozmopolit İmparatorluk Projesi

Sevan Nişanyan, Osmanlı İmparatorluğu'nun 1830'lardan itibaren giriştiği Tanzimat reformlarına alışılmışın dışında bir perspektiften bakmayı öneriyor. Tanzimat'ın, Osmanlı yönetici sınıfının (Müslüman, Ermeni, Rum) ve Avrupalı müttefiklerin desteğiyle yürütülen, devleti çok kimlikli ve çok dinli bir imparatorluk olarak yeniden yapılandırmayı amaçlayan büyük bir modernleşme ve Batılılaşma projesi olduğunu vurguluyor. Bu projenin simgesinin, II. Mahmut tarafından 1831-1832 dolaylarında tüm Osmanlı tebaasının din ve ırktan bağımsız ortak başlığı olarak benimsenen fes olduğunu belirtiyor. Nişanyan'a göre Tanzimat, İslami kimlikten büyük ödün vermeden, serbest ticaret ve kapitalizme uyum sağlayarak, dünyadaki gelişmeleri yakından izleyen kozmopolit bir düzen kurma çabasıydı.