Doğu Avrupalılar Neden Batı Avrupalı Değil

Sevan Nişanyan, bazı milletlerin Avrupa halklarıyla yakın ilişki kuramamasının ardında yatan nedenleri irdeliyor. Bunun kolay cevaplanacak bir soru olmadığını belirterek, Avrupa'nın ana kültürel ve siyasi sınırının hâlâ Katolik-Ortodoks ayrımı (Doğu ve Batı Roma) tarafından belirlendiğini vurguluyor. Bu sınırın Hırvatistan, Macaristan ve Polonya’yı batıda bırakırken; Sırbistan, Romanya ve Bulgaristan’ı doğuda konumlandırdığını söylüyor. İki taraf arasındaki farkın sadece siyasi yapılanma veya din-devlet ilişkisiyle sınırlı kalmayıp, köy çeşmeleri gibi toplumun iliğine işlemiş gündelik detaylara kadar uzandığını ifade ediyor. Nişanyan, aslen Doğu’ya ait olan Yunanlıların Osmanlı’dan kurtulmak için 19. yüzyılda Batı Avrupa tarafından âdeta evlat edinildiğini, ancak coğrafi olarak uzakta kalan ve arada Osmanlı filtresi bulunan Ermenilerin bunu hiçbir zaman başaramadığını ve ne kadar isteseler de Avrupa’ya ait olamadıklarını belirtiyor. Rusya’nın ise kibrinden dolayı kendini Avrupa’ya tam anlamıyla ait hissetmediğini; bir yandan Avrupalılar tarafından beğenilmek ve takdir edilmek için çabalarken, diğer yandan içlerinde Batılılaşmaya karşı kendilerine has ayrı bir kültüre sahip olma duygusunun hiç aşılamadığını anlatıyor. Konuşmasının sonunda ise Batı’nın çöküşüne atıfta bulunarak, artık kalmayan bir Batı’ya özenmenin anlamını sorguluyor.