İngiltere, Fransa ve ABD'de cumhuriyet deneyimleri

Sevan Nişanyan, İngiltere'deki Cromwell dönemi cumhuriyetini (1649–1660) anlatırken, bunun Fransa'daki gibi radikal bir devrim olmadığını, Cromwell'in zamanla daha muhafazakâr bir dikta rejimi kurduğunu ve monarşiye dönüşün bu baskıcı cumhuriyet tecrübesinden kaynaklandığını söylüyor. Fransa'da ise 1789'dan sonra defalarca cumhuriyet denendiğini, hepsinin çalkantılara ve diktatörlüklere yol açtığını, ancak 1871'de kurulan Üçüncü Cumhuriyet'in tahta aday bir kral kalmaması sayesinde tuttuğunu ve Fransa'nın o tarihten beri cumhuriyet olduğunu belirtiyor. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki cumhuriyetin ise 1788'de seçkin bir avuç insanın derinlemesine düşünüp ince dengelerle kurduğu, 250 yıldır temel kurumlarını koruyarak işleyen en başarılı cumhuriyet örneği olduğunu vurguluyor. Kuruluştaki ideolojik baskının kalıcı olmasının zorunlu olmadığını, ancak Amerikan modelinin üstün bir siyasal mühendislik ürünü olduğunu ifade ediyor.