Zorunlu Askerliğin Sonu ve Milliyetçilik Duygusunun Aşınması

Sevan Nişanyan, zorunlu askerliğin dünya genelinde son 10-20 yılda ortadan kalktığını, Türkiye gibi ülkelerde sembolik düzeyde kaldığını anlatıyor. Batı ülkelerinde artık bireyin hayatında önemli bir kırılma noktası olan zorunlu askerlik neredeyse yok; askerlik, teknik bilgi ve uzmanlık gerektiren profesyonel bir mesleğe dönüşüyor. Cepheye sürülecek 'et yığını' askerler ise paralı örgütlerden, azınlıklardan veya ekonomik fayda için geçici olarak askerlik yapan gruplardan (örneğin Wagner gibi) devşiriliyor. Bu dönüşüm, 'biz falan milletteniz, bu devlet bizimdir, uğruna can veririz' anlayışına dayanan milliyetçilik ve sadakat duygusunun 21. yüzyılda hızla aşınmasına yol açıyor. Nişanyan, Türkiye’de bu duygunun özellikle yoksullar arasında hâlâ var olduğunu, ama eğitimli ve varlıklı kesimde modasının geçtiğini; Batı’da ise vatan için can feda etme fikrinin tamamen absürt ve inandırıcılıktan yoksun hale geldiğini belirtiyor. Sonuç olarak ulusa siyasi aidiyet duygusunun da miadını doldurduğunu kabul etmek gerektiğini savunuyor ve yerini neyin alacağı sorusunu gündeme getiriyor.