Türkler Nasıl Müslüman Oldu? Kılıç Zoru mu Ticaret mi?

Sevan Nişanyan, Türk komutanların etkisiyle Oğuzların Müslümanlaşma sürecini anlatıyor. 11-13. yüzyıllarda İslam kültürünün dünyanın en zengin, en cazip ve en başarılı kültürü olduğunu, bu nedenle direnen Oğuzların da 'istikbal burada' diyerek Müslüman olduğunu belirtiyor. Osmanlı'nın ilk dönemlerinde bile nüfusun çoğunluğu Hristiyanken, insanların tıpkı bugün Amerikan kültürüne adapte olunduğu gibi, egemen ve parlak İslam medeniyetine ayak uydurduğunu; edebiyatı, mimariyi ve şiiri benimseyerek Müslümanlaştığını ifade ediyor. İslam'ın muhafazakar olarak görülmesine rağmen neden müthiş eserler ortaya çıktığı sorusuna ise, dinlerin değişmez bir özü olmadığını, İslam'ın tarih boyunca toplumsal koşullara uyarlandığını söyleyerek yanıtlıyor. Abbasilerden 15. yüzyıla kadar süren altın çağın ardından büyük bir gerileme ve fakirleşme yaşandığını, bugünkü siyasal İslam'ın ise geçmişle sloganlar dışında alakası kalmamış, yepyeni ve radikal bir hareket olduğunu savunuyor. Son olarak Türkiye-Ermenistan sınırının açılması ihtimalini değerlendiren Nişanyan, Karabağ Savaşı sonrası oluşan umutlu havanın, özellikle Ukrayna Savaşı ile yerini belirsizliğe bıraktığını belirtiyor. Ermenistan'da bu yakınlaşmaya karşı güçlü bir muhalefet oluştuğunu ve yoğun Rus göçü nedeniyle kiraların iki katına çıktığını, dünyanın nereye gideceğinin belirsizliğinin de diplomatik çabaları dondurduğunu aktarıyor.