Bürokratikleşme ve Nüfus Artışının Sonu

Sevan Nişanyan, bürokratik ofis hayatının toplumsal bir ideal olarak sunulmasını eleştiriyor; bunun krallık kurmak, dünyalar fethetmek gibi büyük hedeflerle karşılaştırıldığında insanları ziyan ettiğini savunuyor. Karşısındaki ise bürokratikleşmenin doğal bir süreç olduğunu, nüfus artışı ve temel ihtiyaçların karşılanmasının ardından gelen üst ihtiyaçların kaçınılmaz bir sonucu olduğunu belirtiyor. Ardından yüzyıllardır süren nüfus artışının radikal biçimde düşmeye başlamasıyla bu eğilimin tersine dönüp dönmeyeceği tartışılıyor. Karşı taraf, özellikle ABD üniversitelerinde öğrenci sayısının azalıp hoca fazlalığı yaşanmasını örnek göstererek dönüşümün yaşanabileceğini, hoca sayılarının azaltılması gerektiğini ancak sonucun belirsiz olduğunu söylüyor.