Anadolu nasıl Rumlaştı

Sevan Nişanyan, Anadolu'nun Rumlaşması sürecini iki temel aşamada açıklıyor. İlk olarak Büyük İskender'le başlayan Helenistik dönemde, kurulan binlerce Yunan şehrinde seçkinlerin dili ve kültürü Yunanca oldu; köylüler yerel dillerini (Keltçe, Süryanice, Ermenice gibi) konuşmaya devam etse de şehirli olmanın yolu Yunanca konuşmaktan geçiyordu. İkinci ve asıl belirleyici aşama ise Hristiyanlığın gelişiydi; bu din, şehirli-köylü herkesin ortak dini haline gelerek, dili Yunanca olan ve sınıflar arası geçişi sağlayan bir ümmet bilinci yarattı ve Anadolu hızla Rumlaştı. Ancak bu Rumlaşma, Ortodoks Hristiyanlığa bağlıydı; bu mezhebi reddeden Ermeniler ve Süryaniler hiçbir zaman Rumlaşmadı, tam tersine ayrı mezhepleri onları kendi dillerini (Ermenice, Süryanice) canlandırmaya ve Yunancayı bırakmaya itti. Özetle, Anadolu'nun Rumlaşmasını sağlayan asıl faktör, Hristiyanlık dini ve onun yarattığı ortak kimlikti; din faktörü devreden çıkınca bu süreç tersine döndü.