İslam öncesi İran tarihinin özeti

Sevan Nişanyan, İslamiyet öncesi İran tarihini özetliyor. İrani halkların İran'a MÖ 1800-1200 arasında kuzeydoğudan gelerek yerleştiğini ve daha önce burada Kürt veya İranlı varlığına dair iddiaların doğru olmadığını belirtiyor. Persler, MÖ 6. yüzyıldan itibaren Afganistan'dan Anadolu'ya uzanan büyük bir imparatorluk kurdu ve Zerdüşt önderliğinde ilk devlet dinini benimsedi. İskender'in fethiyle yıkılan Pers Krallığı sonrası 600 yıl Partlar tarafından yönetilen bölge, Yunan kültürüne açık bir dönem geçirdi. MS 224'te Sasaniler eski Pers İmparatorluğu'nu yeniden canlandırdı ve 640'lara kadar hükmetti. İslam'ın zuhuruyla Araplar iki savaşta İran'ı yerle bir etti; takip eden üç yüzyıl boyunca İran bir Arap ülkesi haline geldi ve Farsça kayboldu. 900'lerden itibaren Türk hanedanlarının yönetiminde Farsça yeniden doğdu ve birkaç yüzyıl süren zengin bir kültürel üretim dönemi yaşandı, ancak ardından bu dönem de sona erdi.