Tarihte meşhur kütüphaneler, İskenderiye, Bağdat

Sevan Nişanyan, tarihteki en büyük iki kütüphane yıkımını anlatıyor: Birincisi İskenderiye Kütüphanesi, 4. yüzyıl sonu veya 5. yüzyıl başında Hristiyan taassubunun yol açtığı bir devrim dalgasıyla yok edildi. Ptolemaik Mısır'ın kralları tarafından antik Yunan ve Roma medeniyetinin neredeyse tüm eserlerini toplayan bu kütüphane, matbaa öncesi çağda eşsiz el yazmalarının kaybına neden oldu; günümüze ulaşan trajedi derlemeleri gibi sınırlı eserler, kayıp külliyatın yalnızca küçük bir kısmı. İkinci büyük yıkım, 1200'lerde Moğolların Bağdat'ı işgalinde Abbasi halifelerinin oluşturduğu devasa kütüphaneyi yakmasıdır; İbn-i Nedim'in 990'da hazırladığı fihrist, bu kaybın boyutunu gözler önüne serer. Nişanyan, bu yıkımların hem antik hem de Orta Çağ kültürel birikiminde onarılmaz boşluklar yarattığını ve günümüzde benzer eğilimlerin yükseldiğini vurguluyor.