Osmanlı'nın doğusunda Kürt beylikleri ve Ermeni Kilisesi

Sevan Nişanyan, Osmanlı İmparatorluğu'nun doğu bölgelerindeki siyasi yapının Avrupa'dakinden farklı, âdeta bir yamalı bohça olduğunu anlatıyor. Bu bölgede, Osmanlı'ya boyun eğen ancak tam olarak hâkimiyet altına alınamayan irili ufaklı Kürt beylikleri bulunmaktadır. Bu beylikler, sınırlar aşılmadığı sürece Osmanlı'ya haraç veya vergi ödeyerek, iç siyasi dengelerine zaman zaman müdahale edilse de büyük ölçüde özerk bir feodal yapı sürdürmüştür. Aynı coğrafyada, bu feodal sistemin parçası olmakla birlikte bağımsız bir kurumsal yapıya sahip olan Ermeniler ve özellikle çok etkili ve devletten bağımsız bir güç olan Ermeni Kilisesi varlık göstermiştir. Nişanyan, bu durumun tamamen uçuk bir iddia olmadığını ima ederek sözlerini tamamlamaktadır.