Türkiye'de ateizmin toplumsal etkileri

Türkiye'de ateizmin yükselişini karmaşık duygularla değerlendiren Sevan Nişanyan, muhafazakâr İslam'ın zemin kaybetmesini olumlu bulsa da, popülerleşen ateizm biçimini sağlıklı görmüyor. Bu hareket, sınıfsal bir tabana oturmuş; ekonomik ve sosyal konumu sarsılan kentli, eğitimli elitin "biz üstünüz, siz cahilsiniz" söylemiyle şekillenmiş, Atatürk ikonu etrafında milliyetçilik ve nefret temelli bir kimliğe dönüşmüştür. Ateizm aslen bir sorgulama disiplini olmalıyken, bu biçimiyle her türlü kültürel ve ahlaki temelden yoksun, kibir ve nefret hareketine dönüşmüştür. Nişanyan, yüzyılların birikimiyle yumuşamış, ikiyüzlülüklerle dizginlenmiş dini gelenekleri bile bu Kemalist ateizmden daha az tehlikeli görür; çünkü Kemalizm "vasıta varsa gerisi teferruattır" anlayışıyla faşizme yakın, ahlaki temeli olmayan bir zihniyettir. Gücü sınırlı olduğu için şimdilik büyük zarar vermese de, potansiyel olarak çok tehlikeli bir harekettir. Sonuç olarak ateizmin topluma egemen bir ideoloji değil, eleştirel bir hareket olarak kalması gerektiğini vurgular.