Osmanlı Devletinin resmi ve edebi dilleri

Sevan Nişanyan, 19. yüzyıl Osmanlı tarihini ve kültürünü kavrayabilmek için yalnızca Osmanlıca değil, aynı zamanda Yunanca ve Ermenice bilmenin zorunlu olduğunu vurguluyor. İmparatorlukta üç yazı dilinin (Osmanlıca, Rumca, Ermenice) bulunduğunu, bu dillerde entelektüel tartışmalardan tiyatro ve gazeteciliğe, idari kayıtlara uzanan zengin bir üretim yapıldığını belirtiyor. 1863'te kurulan Ermeni Millet Meclisi'nin parlamenter deneyimi, 1876 Kanun-ı Esasi'nin temelini oluşturmuş; tiyatro ve opera gibi alanlar Ermeniler eliyle şekillenmiştir. Tüm bu çok dilli ve çok kültürlü birikim hesaba katılmadan Osmanlı reform tarihi anlaşılamaz ve Cumhuriyet bu reform sürecinin devamı olarak görülmelidir.