Katolik Ermeniler

Ermenilerin Katolikliğe geçiş süreci, Ermeni toplumundaki modernleşme çabalarının bir parçasıdır. 1700'lerin başında Sivaslı Muhtar Vartabet, eğitim reformları, dilin yenilenmesi gibi girişimler başlattı ancak tepki çekip Venedik'e kaçtı. Orada kurduğu manastır, modern Ermeni kültürünün merkezi oldu. 1760'larda Katolik Kilisesi, Halep ve İstanbul gibi merkezlerde Ermenileri Katolik yapmak için sistemli çalışmalar başlattı. Geleneksel kilise yapısından hoşnutsuz ve Batılılaşmayı benimseyen Ermeniler topluca Katolikliğe geçti. 1828'de İstanbul'da Katolik ve Gregoryen Ermeniler arasında çatışmalar çıktı. Bu sırada II. Mahmut, Yunan isyanıyla uğraşırken sadık gördüğü Ermenilerle yakın ilişkiler kurdu. Katolik Ermenileri Avrupa yanlısı faaliyetlerle suçlayarak 1828'de onları Ankara'ya sürdü. Zorlu tehcir sonrası Ankara'ya yerleşen Katolikler, buraya kök saldı ve şehri Katolik Ermeniliğin merkezi haline getirdi. Ankara'nın tiftik yünü ticaretinde önemli rol oynadılar ve 1915'te başlangıçta sürgünden muaf tutulmalarına rağmen Ağustos ayında onlar da tehcir edildiler. Mardin'de ise Ermeni Katolikler hakkında yeterli bilgi olmamakla birlikte, bölgede özellikle Süryani Katolik cemaatinin varlığı bilinmektedir.