Hilafetçi Hareket ve İngiliz İmparatorluğu

Sevan Nişanyan, soruya verdiği cevapta şunları anlatıyor: I. Dünya Savaşı İngiltere'yi ağır biçimde yıprattı; savaşı kazansa da ekonomik, askerî ve malî açıdan ciddi sıkıntılara düştü. Bu durum, Mısır, Hindistan, Güney Afrika gibi eski İngiliz sömürgelerinde İngiliz hâkimiyetine karşı ulusal kurtuluş hareketlerini tetikledi. Bu hareketlerin birincil ilham kaynağı Rusya'daki Bolşevik İhtilali'ydi, ancak İslam dünyasında 1918-1921 arasında "Acaba Türkiye bir model olabilir mi, İngilizlere karşı bir kalkışmanın öncüsü olabilir mi?" fikri de dolaşıyordu. Bu süreçte Enver Paşa, İngiliz İmparatorluğu'na karşı dünya çapında bir ayaklanma örgütleme sevdasına kapıldı. İngiltere'de ise gerçekten de bir panik ve paranoya havası oluştu; Mısır, Hindistan gibi yerlerdeki ayaklanmaların arkasında Türklerin ve İttihat Terakki'nin olduğu sanıldı. Ancak kısa sürede bunların birbiriyle bağlantılı olmadığı, asıl dinamiğin dünya düzeninin sarsılması olduğu anlaşıldı. Enver Paşa sadece bu fırsatı değerlendirerek büyük bir imparatorluk hayali peşindeydi.