Atatürk'ün Karlsbad tedavisi ve Viyana ziyareti

Sevan Nişanyan, Mustafa Kemal Paşa'nın 1918'de Karlsbad kaplıcalarına gönderilmesini, arkasında İngilizlerle gizli barış görüşmeleri olabileceği şüphesiyle ayrıntılandırıyor. 1917'de Suriye cephesinden alınıp İstanbul'da altı ay boşta kalmasının, Cemal Paşa'ya yönelik bir darbe girişimiyle ilişkilendirilmesi ve Enver'le arasının bozuk olmasıyla bağlantılı olduğunu söylüyor. Vahdettin'in veliaht olmasının ardından Mustafa Kemal'in Almanya ziyaretinde mihmandarlık yapması ve orada savaşın kaybedileceğine kanaat getirmesi, ardından Mayıs 1918'de böbrek rahatsızlığı gerekçesiyle Karlsbad'a gönderilmesi sürecine dikkat çekiyor. Yolda üç hafta Viyana'da kalması son derece kuşkulu bulunuyor; çünkü tam da o sırada Avusturya-Macaristan'ın ayrı barış için İngiltere ile gizli temas kurduğu, İngiliz kralının bir akrabasının kimlik değiştirerek Viyana'ya geldiği biliniyor. Nişanyan, Mustafa Kemal'in burada İngilizlerle Osmanlı'nın savaştan çıkması için gizli bir anlaşma yaptığını, İngilizlerin Suriye, Filistin ve Irak'ın terk edilmesine karşılık Türk etnik bölgeleri ile Kuzey Kürdistan'ın Türkiye'de kalmasına onay vermiş olabileceğini öne sürüyor. Sultan Reşat'ın ölümü üzerine derhal İstanbul'a dönen Mustafa Kemal'in, Vahdettin'e Enver'i azledip başkomutanlığı üstlenmesini ve kendisini vekil atamasını telkin etmesi, bu görüşmeden hemen sonra Enver'le karşılaşması da bu tezi destekliyor.