Ermeni ve Rum tehciri ile 12 Eylül'ün kültürel çeşitliliğe etkisi

Sevan Nişanyan, 120 yıl öncesinin Türkiye ve Balkanlar toplumunun çok dinli, çok dilli ve çok kültürlü yapısıyla bir 'kaynama kazanı' olduğunu, bu çeşitliliğin demokratik evrime yatkın, daha renkli ve çok sesli bir toplum yarattığını belirtiyor. Ancak Ermeni ve Rum tehciri gibi büyük ameliyatlarla bu farklı kültürlerin ve bakış açılarının ayıklandığını, 1900'lerin başına kıyasla 1920'ler ve sonrasında Türkiye'de fikir spektrumunun çok daraldığını, ifade imkanları ve sanatlar açısından toplumun kabuğuna çekildiğini ve toparlanmanın kuşaklar sürdüğünü ifade ediyor. 12 Eylül darbesini ise, özellikle eğitimli sınıflar için ifade özgürlüğünü kısıtlayan ve farklı görüşlerle bir arada yaşama alışkanlığını zedeleyen kültürel bir felaket olarak niteliyor. Nüfusun %91'inin 'memlekete sopa lazım' diyerek bu durumdan rahatsız olmamasının, okumuş kesimin maruz kaldığı baskıyı görmezden gelmesinin, Türkiye'nin kültürel evriminde ciddi bir gerileme ve tıkanmaya yol açtığını vurguluyor.