Melamilik

Sevan Nişanyan, Arnavutluk'un en güneyinde, Yunan sınırına yakın, ulaşımı son derece zor bir bölgede bulunan ve turistik kaynaklarda adı geçmeyen bir Bektaşi tekkesine yaptığı ziyareti anlatıyor. Melani Tekkesi adındaki bu mekanın isminin kökenini çözemeyen Nişanyan, buradan hareketle 'melamilik' kavramına derin bir felsefi dalış yapıyor. Melamiliğin bir tarikat değil, İslam tarihindeki en radikal ahlak teorisi olduğunu belirtiyor. Bu düşünceye göre erdemin doğası gereği iki yüzlü olduğunu, insanların erdemli davranışları başkalarını aşağılamak için kullandığını; gerçek erdeme ulaşmak için ise aksine ayıplanmak, aşağılanmak ve günah işleyerek egoyu kırmak gerektiğini savunuyor. Bu fikri Fransız yazar Jean Genet'nin suçluluk ve yüksek erdem arasındaki bağlantıyı işleyen radikal kitaplarına benzetiyor. Son olarak, Türkçe İslami kaynakların bu konuyu anlaşılır kılamadığından yakınarak, akıl ve mantık çerçevesinde doğru bilgiye ulaşmak için İngilizce metinlere bakmak gerektiğini vurguluyor.