Osmanlı'da İş Gücü ve Yerleşim: Adapazarı Örneği

Sevan Nişanyan, Osmanlı döneminde özellikle iş gücü açığını kapatmak için bölgeye yerleştirilen Ermeni ve Türk topluluklarının, Feriz Ağa gibi yerel hamiler tarafından nasıl desteklendiğini, köylerin temellerini atarak buralara kiliseler inşa edildiğini anlatıyor. Osmanlı tarih yazımının genellikle ideolojik bir paketle sunulduğunu, oysa mikro düzeyde, kişisel çıkarlar ve mücadeleler üzerinden incelendiğinde çok daha gerçekçi ve insani öykülerle karşılaşıldığını vurguluyor. Halkın kaçmasını önlemek için İstanbul'un fethinden sonra getirilen 'evler ahşap veya kerpiçten yapılacak, çadırda oturulmayacak' fermanı gibi şaşırtıcı detaylara değiniyor. Son olarak Adapazarı'nın isminin ilk başta 'Ada' veya 'Adacık' olduğunu, köyün bir Ermeni yerleşimi olarak kurulup zamanla Müslüman Türk nüfusun çoğunluğa dönüştüğünü belirtiyor.